Laparoskopik cerrahide kullanılan aletler dört ana gruba ayrılır: karın boşluğuna giriş aletleri (Veress iğnesi, trokar), doku tutma ve diseksiyon aletleri (grasper, dissektör, makas), kapatma ve dikiş aletleri (klip aplikatörü, portegü) ve yardımcı aletler (aspirasyon-irrigasyon kanülü, endobag). Aşağıda her grubun sık kullanılan aletlerini, isimleriyle birlikte, ameliyathane ekibi ve satın alma birimleri için özetledik.
Giriş aletleri
Veress iğnesi
Karın boşluğuna ilk girişte pnömoperitoneum oluşturmak için kullanılan yaylı iğnedir. Keskin iğnenin içinde künt uçlu, yaylı bir stile bulunur. İğne karın duvarını geçip boşluğa ulaştığında künt uç öne çıkarak iç organları korur.
Trokar
Trokar, karın duvarından geçen ve aletlerin içinden girip çıktığı port sistemidir. Bir kanül ve kanülün içinden geçen, girişi sağlayan bir obturatörden oluşur. Kanülün valfi gazın kaçmasını önler.
Trokarlar birkaç ölçüte göre ayrılır:
- Çap: En yaygın boyutlar 5 mm, 10 mm ve 12 mm’dir. Kamera, klip aplikatörü ve endo stapler gibi aletlerin çapı, kullanılacak trokarın çapını belirler.
- Obturatör ucu: Bıçaklı, bıçaksız (künt) ve optik uçlu trokarlar bulunur. Optik trokarlarda giriş, kamerayla izlenerek yapılır.
- Açık giriş: Hasson tipi trokar, küçük bir kesiyle açık teknikle karın boşluğuna girmek için kullanılır.
Büyük çaplı bir trokardan küçük çaplı bir alet kullanılacaksa redüktör ile gaz kaçağı önlenir.
Tutma ve diseksiyon aletleri
Grasper (tutucu)
Dokuyu tutmak ve çekmek için kullanılır. Atravmatik grasperlar bağırsak gibi hassas dokuları ezmeden tutacak şekilde tasarlanır. Travmatik (dişli) grasperlar çıkarılacak dokuyu sıkı tutmak için kullanılır.
Dissektör
Doku planlarını ayırmak ve yapıları çevresinden serbestleştirmek için kullanılır. Kavisli ucuyla bilinen Maryland dissektör en yaygın örnektir. Çoğu dissektör monopolar enerji bağlantısına uygundur.
Makas
Doku ve sütür kesmek için kullanılır. Kavisli Metzenbaum tipi makas diseksiyonda sık tercih edilir. Kanca makas sütür ve ince yapıları kesmek için kullanılır.
Elektrokoter uçları
Kanca (hook) ve spatula uçlu monopolar elektrotlar diseksiyon ve kanama kontrolünde kullanılır. Bipolar aletler ise akımı iki çene arasında sınırlı tutar. Plazma kinetik sistemler de bipolar enerjiyle çalışan sistemlerdir.
Kapatma ve dikiş aletleri
Klip aplikatörü
Damar ve kanal gibi tübüler yapıları kapatmak için klip yerleştirir. Titanyum klipler ve kilitli polimer klipler yaygındır. Piyasada tek kullanımlık çok klipli aplikatörler ve tekrar kullanılabilir tek klipli aplikatörler bulunur.
Portegü (iğne tutucu)
Laparoskopik dikiş atarken iğneyi tutmak için kullanılır. Çeneleri iğneyi kaydırmadan sabitleyecek şekilde tasarlanır. Düz ve kavisli çeneli modelleri vardır.
Yardımcı aletler
- Aspirasyon-irrigasyon kanülü: Sıvı ve kanı aspire etmek, alanı yıkamak için kullanılır.
- Endobag (numune torbası): Çıkarılan dokunun karın duvarına temas etmeden dışarı alınmasını sağlar.
- Ekartör: Karaciğer gibi organları görüş alanından uzak tutmak için kullanılır.
Laparoskopik kolesistektomide kullanılan aletler
Laparoskopik kolesistektomi, alet listesinin en çok sorulduğu işlemlerden biridir. Yaygın dört port tekniğinde tipik set şöyledir:
| Alet | Görevi |
|---|---|
| 10 mm ve 5 mm trokarlar | Kamera ve alet girişi |
| Atravmatik grasper | Safra kesesini tutma ve ekartasyon |
| Maryland dissektör | Calot üçgeni diseksiyonu |
| Klip aplikatörü | Sistik kanal ve sistik arter kapatma |
| Makas | Kliplenen yapıları kesme |
| Kanca koter | Safra kesesini karaciğer yatağından ayırma |
| Aspirasyon-irrigasyon kanülü | Alanı temizleme |
| Endobag | Safra kesesinin çıkarılması |
Port sayısı ve alet seçimi cerraha ve kliniğin rutinine göre değişir.
Tek kullanımlık ve tekrar kullanılabilir aletler
Laparoskopik aletler iki biçimde temin edilir:
- Tek kullanımlık aletler steril paketlenmiş gelir ve bir hastada kullanıldıktan sonra atılır. Sterilizasyon yükü yoktur ve her ameliyatta yeni bir alet açılır.
- Tekrar kullanılabilir aletler yıkanıp sterilize edilerek yeniden kullanılır. Birim maliyet uzun vadede düşer ama sterilizasyon, bakım ve çene, izolasyon gibi parçaların kontrolü gerekir.
Tekrar kullanılabilir aletlerde her sterilizasyon döngüsünden önce çene hizası, kilit mekanizması ve şaft üzerindeki izolasyon kontrol edilir. İzolasyonu hasarlı bir alet, monopolar enerji kullanıldığında çevre dokuda istenmeyen yanığa yol açabilir.
Alet boyu da seçimde bir ölçüttür. Standart laparoskopik aletlerin yanında, karın duvarı kalın hastalar için daha uzun şaftlı bariatrik modeller üretilir.
Birçok hastane iki grubu birlikte kullanır. Trokar, endobag ve klip aplikatörü gibi ürünler çoğunlukla tek kullanımlık alınırken grasper, dissektör ve portegü tekrar kullanılabilir setlerde bulunabilir.
Sık sorulan sorular
Trokar ne işe yarar?
Trokar, laparoskopik cerrahide karın duvarında bir giriş kanalı açar. Kamera ve cerrahi aletler bu kanalın içinden karın boşluğuna ulaşır. Valfi, pnömoperitoneum gazının dışarı kaçmasını önler.
Laparoskopide hangi trokar çapları kullanılır?
En sık 5 mm, 10 mm ve 12 mm trokarlar kullanılır. Endo stapler ve bazı klip aplikatörleri daha büyük çaplı trokar gerektirir. Gerekli çap, alet üreticisinin kılavuzunda belirtilir.
Maryland dissektör ne için kullanılır?
Maryland dissektör, kavisli ve ince ucu sayesinde doku planlarını ayırmak, damar ve kanalları çevresinden serbestleştirmek için kullanılır. Monopolar enerji bağlantısıyla koagülasyon da yapılabilir.
Sayar Medikal, Denizhan Medikal ve BMK’nın tek kullanımlık ve tekrar kullanılabilir laparoskopik aletlerini, trokarlarını ve klip aplikatörlerini Adana ve çevre illerdeki hastanelere sunar. Ürün grupları için genel cerrahi ürünleri sayfasına bakabilir, teklif için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün seçimi ve kullanımı cerrahın değerlendirmesine bağlıdır.
