Cerrahi sütürler iki ana gruba ayrılır: vücutta zamanla yıkılan emilebilen sütürler ve dokuda kalıcı olarak kalan ya da sonradan alınan emilmeyen sütürler. Bu ayrımın yanında ipliğin yapısı (monofilament veya örgülü), kalınlığı (USP numarası) ve iğne tipi de seçimi belirler. Aşağıda ameliyathanede en sık karşılaşılan malzemeleri ve bu dört ölçütü özetledik.
Emilebilen sütürler
Emilebilen sütürler, doku iyileşirken geçici destek sağlar ve bir süre sonra vücut tarafından yıkılır. Sentetik emilebilen sütürler hidrolizle, doğal kökenli olanlar (katgüt) enzimatik yolla yıkılır. Sentetik malzemelerde emilim süresi daha öngörülebilir olduğu için klinik kullanımda sentetikler ağırlıktadır.
Burada iki kavramı ayırmak gerekir. Gerilme dayanımının kaybı, ipliğin dokuyu tutma gücünü yitirdiği süredir. Kütle emilimi ise ipliğin dokudan tamamen kaybolmasıdır ve genellikle çok daha uzun sürer. Ürün seçerken üreticinin kullanım kılavuzundaki dayanım süresine bakılır.
Yaygın sentetik emilebilen malzemeler:
- Poliglaktin 910: Örgülü, kaplı. Ciltaltı doku, ligatür ve gastrointestinal anastomozlarda yaygın kullanılır.
- Poliglikolik asit: Örgülü. Kullanım alanı poliglaktin 910’a benzer.
- Poliglekapron 25: Monofilament, görece kısa sürede dayanım kaybeder. Subkutiküler deri kapamada sık tercih edilir.
- Polidioksanon: Monofilament, sentetik emilebilenler arasında daha uzun süre destek verir. Fasya kapama gibi uzun destek gereken durumlarda kullanılır.
Bazı emilebilen sütürler triklosan gibi antibakteriyel bir ajanla kaplanarak da üretilir.
Emilmeyen sütürler
Emilmeyen sütürler dokuda kalıcı olarak kalır ya da deri dikişlerinde olduğu gibi iyileşmeden sonra alınır. Kalıcı destek gereken vasküler, kardiyak ve fasya onarımlarında bu grup kullanılır.
- Polipropilen: Monofilament, doku reaksiyonu düşük. Vasküler anastomoz, fasya ve fıtık onarımında yaygın.
- Naylon (poliamid): Çoğunlukla monofilament. Deri kapamada sık kullanılır.
- İpek: Doğal kökenli, örgülü. Kullanımı kolay, düğüm güvenliği iyidir. Ligatür ve dren tespitinde tercih edilir. Dokuda zamanla dayanımını yitirebildiği için kalıcı destek gereken yerlerde tercih edilmez.
- Polyester: Örgülü, çoğunlukla kaplı, dayanımı yüksek. Kalp kapak cerrahisinde, çoğu zaman pledget ile birlikte kullanılır.
- Paslanmaz çelik tel: Sternum kapama gibi yüksek dayanım gereken yerlerde kullanılır.
Malzemelere göre özet tablo
| Malzeme | Emilim | Yapı | Tipik kullanım örneği |
|---|---|---|---|
| Poliglaktin 910 | Emilebilen | Örgülü | Ciltaltı, ligatür, GİS anastomozu |
| Poliglekapron 25 | Emilebilen | Monofilament | Subkutiküler deri kapama |
| Polidioksanon | Emilebilen | Monofilament | Fasya kapama |
| Polipropilen | Emilmeyen | Monofilament | Vasküler anastomoz, fıtık onarımı |
| Naylon | Emilmeyen | Monofilament | Deri kapama |
| İpek | Emilmeyen | Örgülü | Ligatür, dren tespiti |
| Polyester | Emilmeyen | Örgülü | Kalp kapak cerrahisi |
Tablodaki kullanım alanları örnektir. Hangi dokuda hangi sütürün kullanılacağına cerrah karar verir.
Monofilament ve örgülü sütür farkı
Monofilament sütür tek bir liften oluşur. Dokudan daha az sürtünmeyle geçer ve bakterilerin tutunabileceği aralık bırakmaz. Buna karşılık “hafızası” yüksektir, yani paketten çıktığı şekli korumaya çalışır ve düğüm güvenliği için daha fazla atım gerekir.
Örgülü sütür birden çok lifin örülmesiyle oluşur. Elde tutuşu ve düğüm güvenliği daha iyidir. Lifler arasındaki kapiller boşluklar sıvı ve bakteri taşıyabildiği için bu tür sütürlerin çoğu kaplanarak üretilir.
Cerrahi sütür numaraları (USP)
Sütür kalınlığı USP (United States Pharmacopeia) sistemine göre numaralandırılır. Sıfırın önündeki sayı büyüdükçe iplik incelir: 6-0, 3-0’dan incedir. Sıfırdan kalın iplikler 1, 2 gibi tam sayılarla gösterilir.
Kabaca bir sıralama şöyledir:
- 6-0 ve daha ince (10-0’a kadar): Mikrocerrahi, küçük damar ve göz cerrahisi gibi ince işler
- 4-0 ile 5-0 arası: Yüz ve ince deri kapama
- 2-0 ile 3-0 arası: Ciltaltı doku, bağırsak, genel yumuşak doku
- 0, 1 ve 2: Fasya kapama, ortopedide kapsül ve bağ onarımı
Sütür iğnesi çeşitleri
Sütür, çoğunlukla iğneye bağlı (atravmatik) olarak paketlenir. İğne seçimi dokunun yapısına göre yapılır:
- Yuvarlak gövdeli (taper) iğne: Dokuyu kesmeden ayırır. Bağırsak, damar gibi yumuşak dokularda kullanılır.
- Kesici ve ters kesici iğne: Deri, tendon gibi sert dokulardan geçmek için kesici kenarlara sahiptir.
- Künt uçlu iğne: Karaciğer gibi frajil parankimde ve iğne batma riskini azaltmak için fasya kapamada kullanılır.
İğnenin eğriliği de önemlidir. En yaygın biçimler 1/2 daire ve 3/8 dairedir. Derin ve dar alanlarda daha kıvrık iğneler işi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Emilebilen sütür ne kadar sürede erir?
Süre malzemeye göre değişir. Poliglekapron 25 gibi malzemeler kısa sürede dayanım kaybederken polidioksanon daha uzun destek verir. Kesin süreler her ürünün kullanım kılavuzunda yer alır. Dayanım kaybı ile ipliğin tamamen emilmesi farklı sürelerdir.
Prolen emilebilir mi?
Hayır. “Prolen” olarak bilinen polipropilen sütür emilmeyen bir malzemedir ve dokuda kalıcı olarak kalır. Vasküler cerrahi ve fıtık onarımında bu özelliği nedeniyle tercih edilir.
Sütür numarası neden 3-0, 4-0 diye yazılır?
USP sisteminde sıfırın önündeki sayı, ipliğin sıfırdan ne kadar ince olduğunu gösterir. 4-0 sütür, 3-0 sütürden incedir. Sıfırdan kalın sütürler 1 ve 2 gibi numaralarla gösterilir.
Sayar Medikal, Boz Tıbbi Malzeme ve Çetin Kimya’nın emilebilen ve emilmeyen sütürlerini Adana ve çevre illerdeki hastanelere sunar. Ürün grupları için genel cerrahi ürünleri ve göğüs cerrahisi ürünleri sayfalarına bakabilir, teklif için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün seçimi ve kullanımı cerrahın değerlendirmesine bağlıdır.
