Fıtık yaması (mesh), karın duvarındaki zayıf bölgeyi güçlendirmek için kullanılan cerrahi bir implanttır. Yamalar malzemesine, ağırlığına, gözenek yapısına ve karın duvarında yerleştirileceği katmana göre ayrılır. Hangi yamanın kullanılacağını fıtığın tipi, onarım tekniği ve yamanın iç organlarla temas edip etmeyeceği belirler.
Fıtık onarımında mesh neden kullanılır?
Mesh, onarılan bölgede doku içe büyümesi için bir iskele görevi görür ve dikiş hattındaki gerilimi azaltır. Uluslararası HerniaSurge kılavuzunun 2023 güncellemesi, kasık fıtığı onarımı yapılan hastaların çoğunda mesh ile onarım tekniğini güçlü düzeyde önerir. Aynı kılavuz, meshsiz onarımın uygun hasta seçimi ve deneyim varsa düşünülebileceğini de belirtir.
Malzemeye göre yama çeşitleri
Sentetik emilmeyen yamalar
Klinikte kullanılan yamaların büyük çoğunluğu bu gruptadır ve dokuda kalıcı olarak kalır.
- Polipropilen: En yaygın kullanılan malzemedir. Monofilament örgüden üretilir. Kasık ve karın duvarı fıtıklarında, periton dışı yerleşimlerde standart seçenektir.
- Polyester: Çok liflidir, yumuşak ve esnek bir yapı verir.
- ePTFE (genişletilmiş politetrafloroetilen): Mikro gözenekli yapıdadır. Doku içe büyümesi sınırlıdır.
- PVDF (poliviniliden florür): Bazı kompozit ve intraperitoneal yamalarda kullanılan bir polimerdir.
Kompozit (bariyerli) yamalar
Bir yüzü doku içe büyümesine izin veren, diğer yüzü iç organlara yapışmayı azaltan bir bariyerle kaplı yamalardır. Yama periton boşluğuna, bağırsakla temas edecek şekilde yerleştirilecekse bu tip bir yama kullanılır. Laparoskopik intraperitoneal onlay mesh (IPOM) onarımı bu duruma örnektir.
Kısmen emilebilir yamalar
Emilmeyen bir iskeletin (çoğunlukla polipropilen) emilebilen liflerle birleştirildiği yamalardır. Emilebilen bölüm zamanla kaybolur ve dokuda kalan kalıcı malzeme miktarı azalır.
Emilebilen ve biyolojik yamalar
Tamamen emilebilen sentetik yamalar ve hayvan ya da insan dokusundan elde edilen biyolojik yamalar, kalıcı sentetik implantın istenmediği seçilmiş durumlarda kullanılır. Bu yamalar kalıcı takviye sağlamaz.
Ağırlık ve gözenek yapısı
Yamanın ağırlığı birim alandaki malzeme miktarıdır (g/m²). Yamalar kabaca ağır ve hafif olarak ayrılır. Hafif yamalar daha az malzeme içerir ve genellikle daha geniş gözeneklidir.
Gözenekler büyüdükçe doku içe büyümesi kolaylaşır ve yama iyileşme sonrasında daha esnek kalır. Mikro gözenekli yapılarda ise doku içe büyümesi sınırlı kalır.
HerniaSurge 2023 güncellemesi yama ağırlığı için tekniğe göre farklı öneriler verir:
- Lichtenstein (açık) onarım: Kronik ağrı ve yabancı cisim hissini azaltmak için hafif mesh önerilir. Kılavuza göre hafif mesh, ağır mesh ile karşılaştırıldığında nüks oranını değiştirmez.
- Laparoendoskopik onarım (TEP, TAPP): Özellikle büyük ve direkt fıtıklarda nüks riskini azaltmak için ağır mesh önerilir. Hafif mesh bu teknikte önerilmez.
Yerleşim katmanına göre onarım
Karın duvarı fıtıklarında yamanın yerleştirildiği katman, seçilecek yamanın tipini doğrudan etkiler.
| Yerleşim | Konum | Yama seçimi |
|---|---|---|
| Onlay | Ön fasyanın üzeri | Standart sentetik yama |
| Sublay (retromüsküler) | Kas ile arka fasya arası | Standart sentetik yama |
| Preperitoneal | Periton ile karın duvarı arası | Standart sentetik yama |
| İntraperitoneal (IPOM) | Periton boşluğu, organlarla temaslı | Bariyerli kompozit yama |
Kasık fıtıklarında açık onarımda Lichtenstein tekniği, laparoskopik onarımda TEP ve TAPP teknikleri yaygındır. Her iki laparoskopik teknikte yama preperitoneal alana yerleştirilir.
Yama boyutu
Yamanın boyutu defektin büyüklüğüne göre seçilir. Temel ilke, yamanın defekt kenarlarını her yönde yeterli miktarda aşmasıdır. Yama iyileşme sürecinde bir miktar büzüşebileceği için bu örtüşme payı önemlidir. Gereken örtüşme miktarı tekniğe ve fıtığın tipine göre değişir ve cerrah tarafından belirlenir.
Hastane stoğu planlanırken kasık fıtığı için uygun ölçülerdeki yamaların yanında, insizyonel fıtıklar için büyük boy yamaların da bulundurulması gerekir. Düz yamalar kesilerek küçültülebilir ama büyütülemez.
Şekil ve tespit
Yamalar düz tabaka, kasık anatomisine göre önceden şekillendirilmiş (3D) ve plug gibi farklı biçimlerde üretilir. Düz yamalar ameliyat sırasında gereken ölçüye kesilebilir.
Yamanın yerinde kalması için farklı tespit yöntemleri kullanılır:
- Sütür (çoğunlukla polipropilen)
- Emilebilen veya emilmeyen tacker (mesh sabitleyici stapler)
- Doku yapıştırıcıları
- Kendinden tutunan (self-gripping) yamalar
Tespit yöntemi tekniğe, fıtığın yerine ve cerrahın tercihine göre seçilir.
Sık sorulan sorular
Fıtık yaması erir mi?
Polipropilen, polyester ve ePTFE gibi sentetik yamalar emilmez ve dokuda kalıcı olarak kalır. Kısmen emilebilir yamalarda yalnızca emilebilen lifler zamanla kaybolur, kalıcı iskelet yerinde kalır. Tamamen emilebilen yamalar ise ayrı bir gruptur.
Kompozit mesh ne zaman kullanılır?
Kompozit (bariyerli) mesh, yama periton boşluğunda bağırsak ve diğer organlarla temas edecekse kullanılır. Organa bakan yüzündeki bariyer yapışıklık oluşumunu azaltmak için tasarlanmıştır.
Hafif mesh mi ağır mesh mi tercih edilir?
HerniaSurge 2023 güncellemesi açık Lichtenstein onarımında hafif meshi, laparoendoskopik onarımda ise özellikle büyük ve direkt fıtıklarda ağır meshi önerir. Nihai seçim cerraha aittir.
Kaynak: HerniaSurge Group, “Update of the international HerniaSurge guidelines for groin hernia management”, BJS Open, 2023.
Sayar Medikal, Boz Tıbbi Malzeme ve Çetin Kimya’nın cerrahi meshlerini ve BMK’nın endoskopik mesh sabitleyici staplerini Adana ve çevre illerdeki hastanelere sunar. Ürün grupları için genel cerrahi ürünleri sayfasına bakabilir, teklif için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün seçimi ve kullanımı cerrahın değerlendirmesine bağlıdır.
