Cerrahi stapler, dokuyu metal zımbalarla birleştiren, bazı modellerde aynı anda kesen bir cerrahi alettir. Başlıca çeşitleri lineer kesici, kesmeyen lineer, sirküler, endoskopik (endo cutter), hemoroid ve deri staplerleridir. Her tipin kullanıldığı doku ve işlem farklıdır; kartuş seçimi de doku kalınlığına göre yapılır.
Cerrahi stapler nasıl çalışır?
Stapler, zımbaları taşıyan bir kartuş ile karşısındaki örs (anvil) arasında dokuyu sıkıştırır. Tetik çekildiğinde zımbalar dokudan geçer, örse çarparak “B” biçiminde kapanır. Kesici modellerde zımba sıraları arasında ilerleyen bir bıçak dokuyu ikiye ayırır. Zımbaların B biçiminde kapanması, zımba hattındaki küçük damarlardan kan akışının sürmesine izin verir.
İç organlarda kullanılan staplerlerde zımbalar genellikle titanyumdan üretilir.
Stapler çeşitleri
Lineer kesici stapler
Bıçağın her iki yanında iki ya da üç sıra zımba hattı oluşturur. Doku bir yandan kapatılırken diğer yandan kesilir. Bağırsak anastomozları ve rezeksiyonlarında yaygın kullanılır. Literatürde GIA tipi stapler olarak da geçer.
Kesmeyen lineer stapler
Dokuda düz bir zımba hattı oluşturur ama kesmez. Kesme işlemi cerrah tarafından ayrıca yapılır. Bağırsak güdüğü veya bronş gibi yapıların kapatılmasında kullanılır. Literatürde TA tipi stapler olarak bilinir.
Sirküler stapler
Dairesel olarak dizilmiş, genellikle çift sıra zımba hattı ve bu hattın içinde dairesel bir bıçak taşır. Yemek borusu, mide ve kolon gibi tüp şeklindeki organlarda uç uca veya uç yana anastomoz yapmak için kullanılır. Organın lümen çapına göre farklı çaplarda üretilir.
Endoskopik lineer kesici (endo cutter)
Lineer kesici staplerin laparoskopik ve torakoskopik kullanım için tasarlanmış biçimidir. Trokar içinden geçebilecek şaftı ve çoğu modelde açılanabilen (artiküle) ucu vardır. Kartuşları farklı boylarda ve zımba yüksekliklerinde üretilir.
Göğüs cerrahisinde akciğer rezeksiyonlarında, fissür tamamlanmasında ve damar ile bronş kapatılmasında endo cutter sık kullanılır. Genel cerrahide mide ve bağırsak rezeksiyonlarında kullanılır.
Hemoroid stapleri
Sirküler stapler prensibiyle çalışan, hemoroid cerrahisi için özel olarak tasarlanmış bir staplerdir. Staplerli hemoroidopeksi (Longo yöntemi) işleminde prolabe dokunun eksizyonu ve zımbalanması için kullanılır.
Deri stapleri
Deri kesilerini kapatmak için kullanılır. Tek kullanımlıktır ve içinde belirli sayıda zımba bulunur. Zımbalar iyileşme sonrası özel bir zımba sökücü ile çıkarılır.
Özet tablo
| Stapler tipi | Kestiği | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Lineer kesici | Evet | Bağırsak rezeksiyonu ve anastomozu |
| Kesmeyen lineer | Hayır | Güdük ve bronş kapatma |
| Sirküler | Evet (dairesel) | Özofagus, mide ve kolon anastomozu |
| Endo cutter | Evet | Laparoskopik ve torakoskopik rezeksiyon |
| Hemoroid stapleri | Evet (dairesel) | Staplerli hemoroidopeksi |
| Deri stapleri | Hayır | Deri kapama |
Kartuş seçimi
Stapler kartuşları tek kullanımlıktır. Aynı stapler gövdesi, ameliyat boyunca kartuşu değiştirilerek birden fazla kez ateşlenebilir. Gövdenin kaç kez yeniden yüklenebileceği üreticinin kullanım kılavuzunda belirtilir.
Kartuş seçerken bakılan başlıca ölçütler:
- Kapalı zımba yüksekliği: Doku kalınlığına göre seçilir. İnce dokuda kısa, kalın dokuda uzun zımba kullanılır.
- Kartuş boyu: Kesilecek veya kapatılacak doku hattının uzunluğuna göre seçilir.
- Uyumluluk: Kartuş yalnızca kendi stapler sistemiyle kullanılır.
Kartuş renk kodları üreticiye göre değişir. Aynı renk, iki farklı markada farklı zımba yüksekliğini gösterebilir. Bu nedenle seçim renge göre değil, kartuşun üzerinde ve kılavuzunda yazan zımba yüksekliğine göre yapılmalıdır.
Kullanım sırasında dikkat edilen noktalar
Stapler hattının güvenliği büyük ölçüde doğru kartuş ve doğru uygulamaya bağlıdır. Ameliyathane ekibinin sık kontrol ettiği noktalar şunlardır:
- Kartuşun doğru takılması: Kartuş yuvasına tam oturmalı, koruyucu kapağı çıkarılmış olmalıdır.
- Boş kartuş kilidi: Birçok modelde kullanılmış kartuşla yeniden ateşlemeyi önleyen bir kilit mekanizması bulunur. Yeni kartuş takılmadan stapler ateşlenmez.
- Doku kalınlığı: Sıkıştırılan doku seçilen zımba yüksekliğine uygun olmalıdır. Bazı üreticiler, ateşlemeden önce dokunun sıkıştırılmış hâlde kısa bir süre beklenmesini önerir.
- Zımba hattının kontrolü: Ateşlemeden sonra hat kanama ve kaçak açısından kontrol edilir. Sirküler staplerde çıkan doku halkalarının bütünlüğüne bakılır.
Her stapler modelinin kendi kullanım kılavuzu vardır. Yeni bir sisteme geçildiğinde ekibin bu kılavuzu gözden geçirmesi gerekir.
Satın almada dikkat edilenler
Hastane satın alma birimleri için stapler bir sistem kararıdır. Gövde hangi markadan alınırsa kartuşlar da aynı sistemden temin edilir. Bu nedenle teklif hazırlanırken şu bilgilerin netleşmesi işi kolaylaştırır:
- Kullanılacak stapler tipleri ve boyları
- Branşa göre gereken zımba yükseklikleri
- Tahmini aylık kartuş tüketimi
- Laparoskopik işlemlerde kullanılan trokar çapı
Sık sorulan sorular
Lineer ve sirküler stapler arasındaki fark nedir?
Lineer stapler dokuda düz bir zımba hattı oluşturur ve rezeksiyon ile yan yana anastomozlarda kullanılır. Sirküler stapler dairesel bir zımba hattı ve dairesel bıçakla tüp şeklindeki organlarda uç uca veya uç yana anastomoz yapar.
Endo stapler ile açık cerrahi stapleri arasındaki fark nedir?
Endo stapler, trokar içinden geçebilen ince ve uzun bir şafta sahiptir. Çoğu modelin ucu açılanabilir. Açık cerrahi staplerleri ise doğrudan dokuya ulaşılan ameliyatlar için tasarlanmıştır.
Deri zımbaları nasıl çıkarılır?
Deri zımbaları, zımbanın ortasını bastırarak uçlarını dışa açan özel bir zımba sökücü ile çıkarılır. Zımbaların ne zaman alınacağına hekim karar verir.
Sayar Medikal, Denizhan Medikal ve BMK’nın cerrahi staplerlerini ve stapler kartuşlarını Adana ve çevre illerdeki hastanelere sunar. Ürün grupları için genel cerrahi ürünleri ve göğüs cerrahisi ürünleri sayfalarına bakabilir, teklif için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün seçimi ve kullanımı cerrahın değerlendirmesine bağlıdır.
